MOTOR BILGISI
MOTOR NEDIR?
Yakittan elde ettigi isi enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinalara motor denir.
Yakitlarina göre motorlar, Dizel-Benzin-LPG li olmak üzere ayrilirlar. Benzinli motorun yakiti benzin; Dizel motorun yakiti Mazot (motorin); LPG'li motorun yakiti ise LPG gazidir.
Silindir diziliş şekillerine göre motorlar sira tipi, v tipi, yildiz tipi, boksör tipi şeklindedir.
Sogutma sistemine göre motorlar, su sogutmali ve hava sogutmali diye ikiye ayrilir.
Yanma sistemine göre motorlar, içten yanmali ve diştan yanmali diye ikiye ayrilir. Araçlardaki motorlar içten yanmali motorlardir. Içten yanmali motorlar ise, mazot, benzin ya da motorin yakarlar.
Motorlar, çalişma zamanlarina göre, iki zamanli ve dört zamanli motorlar diye ikiye ayrilir.
Benzinli motorlarda ateşleme, sikiştirilmiş benzin-hava karişiminin buji ile ateşlenmesi ile olur.
4 zamanli motorlarda 4 zaman, sirasi ile şöyledir: Emme, sikiştirma, ateşleme (veya genişleme; iş zamani da denir), egzost.
Enjektörlerden püskürtülerek ateşleme yapilan motorlarda yakit olarak motorin kullanilir.
Katalitik konvertör kullanilan araçlarda yakit olarak, kurşunsuz benzin kullanilir.
Bir motorun bazi parçalari şunlardir: marş motoru, piston, segman, piston kolu, silindir kapagi, supap kapagi, eme manifoltu, egzost manifoltu, silindir gövdesi, silindir gömlegi, karter, conta, külbütör, emme supapi, ekzost supapi, supap itecegi, krank mili, kam mili, volan dişlisi, eksantrik dişlisidir.
Dizel motorda ise bunlarin dişinda, mazot pompasi (enjeksiyon pompasi) ve enjektör de bulunur.
Benzinli motorlarda, üsttekilerin dişinda karbüratör, benzin pompasi, buji, disribütör, bobin vardir.
ATEŞLEME SISTEMI
Benzinli motorun ateşleme siteminin bazi önemli parçalari şunlardir:
Akü, kontak anahtari, endüksiyon bobini, distribütör, buji ile distribütör içinde bulunan platin takimi, alçak yüksek gerilim kablolari kondansatör, tevzii makarasidir.
Bezinli motorlarda bujinin görevi ateşlemeyi saglamaktir. Benzinli motorlarda bulunan distribütör' ün en önemli görevleri endüksiyon bobininden gelen yüksek voltaji bujilere dagitmanin yani sira, platin ve meksefe yardimiyla yüksek voltajin oluşumunu saglamak, ayrica tevzii makarasiyla da elektrik dagitimini saglamaktir.
Endüksiyon bobini aküden gelen voltaji 15.000 - 25.000 volta çikarir.
Bujilere ateşleme sirasina göre akim dagitan distribütördür. Motor çalişmazken kontak anahtari, ateşleme durumunda açik unutulursa platin ya da bobin yanabilir.
Aracin belirli bir km.'sinden sonra bazi parçalari degişmelidir. Bunlardan biri platin ve bujidir. Ateşleme sistemi ayarlarindan biri buji ayari ve digeri ise platin ayari ile avans ayaridir.
Platin meme yapmiş ise meksefe (kondansatör) yanabilir. Platin meme yaparsa zimparayla temizlenir.
Motorun çalişmasi sarsintili ise, sebebi buji kablolarindan birinin çikmiş olmasi olabilir.
Benzinli bir motorda normal yanma olmamasinin sebeplerinden biri bujilerin normal ateşleme yapmamasi,
bir digeri de platin ayarinin bozuk olmasi ayrica bujilerin kurum baglanmiş olmasidir.
Bujiler ayarsiz ve aşinmiş ise motor çekişten düşer.
Buji ayarlari yanliş yapilmiş bir aracin egzost dumani siyahtir.
Motorun egzostundan siyah duman çikmasi durumunda karişim orani da kontrol edilmelidir.
YAKIT SISTEMI
Benzinli motorun yakit sisteminin parçalarindan bazilari şunlardir:
yakit deposu, yakit pompasi, yakit göstergesi, karbüratör, hava filtresi, emme manifoltu.
Dizel motorun yakit sisteminin parçalarindan bazilari şunlardir: yakit deposu, besleme pompasi, mazot filtresi, enjeksiyon pompasi, enjektör, isitma kizdirma bujileri, yakit göstergesi.
Hava filtresinin görevi, karbüratöre giren havayi süzmek ve ve sessiz emiş saglamaktir. Hava filtresinin tikanmasini önlemek için basinçli hava ile temizlemeliyiz. Öte yandan, hava filtresi tikali olan motor zengin karişimla çalişir. Filtre yine de temzilenmeden motor hala çaliştirilirsa motor bogulur.
Karbüratör, emme manifoltu üzerindedir ve sadece benzinli motorlarda olur. Benzin-Hava karişimini ayarlar. Karbüratörün kariştirma orani 1/15'tir.
Jikle devresinin görevi, soguk havalarda motorun çabuk çalişmasini saglamaktir. Jikle devresi karbüratörde bulunur. Jikle kelebegi, karbüratörün hava giriş deligi önünde bulunur.
Yag filtresi yagi süzer ve temizler.
Silindir içindeki yanmiş gazlar egzost manifoldu ile dişari atilir.
Egzost susturucusu, basinçli olarak çikan yanliş gazlarin sesini azaltir. Eger aracin egzostundan fazla ses çikiyorsa susturucu patlak olabilir.
Supap ayari, en önemli motor ayarlarindan biridir. Soguk ve sicak ayar olarak ikiye ayrilir.
Bir araci kiş şartlarina hazirlarken en önemli noktalardan biri hava filtresini kişlik pozisyona almak ve otomatik jikle kişlik pozisyonuna çevirmektir.
Araçta yakit ikmali yapilirken motor stop edilir.
Ayagimizi gaz pedalindan çeksek bile motorun hala çalişmasini saglayan devre rölanti devresidir.
Yakitin içinde toz-su-pislik vs. varsa motor tekleyerek çalişir.
Yakit sistemi ayarlarindan biri rölanti ayaridir.
Bogulmuş bir motoru çaliştirmak için gaz pedalina sonuna kadar basilarak marş yapilir.
Motor isinica stop ediyorsa karbüratöre de bakilmalidir.
Araç kulanirken yakit tasarrufu için
hava filtresi temizlenmeli,
Karbüratör ayarlari yapilmali,
Jikle devresi açik unutulmamalidir,
Rölanti yüksek olmamalidir,
Eskimiş bujiler temizlenmeli,
Lastik hava basinçlari normal olmalidir,
Fren ayarlarinin siki olmamasi,
Uygun viteste gidilmesi,
Debriyaj kaçirmasi olmamalidir,
Saatte 90/100 km hizin geçilmemesi
gerekmektedir.
Aracin fazla yakit yaktigini anlamak için eksozuna bakilir. Eger egzost rengi siyahsa fazla yakit yakiyor olabilir.
YAGLAMA SISTEMI
Yaglama sisteminin parçalari:
Karter-yag pompasi,
Filtre,
Gösterge,
Seviye çubugu,
Yag kanallaridir.
Motorda yagin bazi görevleri:
Sürtünmeyi azaltmak,
Aşinmayi önlemek,
Silindir ve segmanlar arasi boşlugu doldurup sizdirmazligi saglamak,
Sogutmaya yardimci olmak,
Aşinmadan dolayi oluşan pislikleri temizlemektir.
Karterin önemli görevlerinden bazilari:
Motor blogunun altini kapatmak ve yaga depoluk etmektir.
Araçta motor yagi kontrol edilirken kontak anahtari kapatilir ve 4-5 dakika beklenir. Yag ölçümü yapilirken araç düz durumda olmalidir. Yag seviyesi yag çubuguyla ölçülür, ve yagin seviyesi yag çubugunun iki çizgisi arasinda olmalidir. Yag seviyesi normalin çok altinda iken motor çaliştirilirsa motor isinir ve yanar.
Motor yagi degiştirilirken motor sicak olmalidir.
Motorlarda genellikle 20-50 W numara motor yagi kullanilir. Motorun yagi karterin altindaki tapa açilarak boşaltilir. Yeni motoryagi ise süpap muhafaza kapagi üzerindeki kapaktan doldurulur.
Motor yagi ve yag filtresi belli km'lerde mutlaka degiştirilmelidir.
Motorda yag basinci yoksa,
yag yok,
filtre tikali,
yag pompasi arizali,
ya da yag müşiri arizali olabilir.
Motorun yag eksiltmesinin sebeplerinden bazilari:
Karter contasnin yirtilmasi,
sekman ya da silindirlerin aşinmasi,
karterin delik olmasi,
tapadan yag sizdirmasidir.
Yag yakan motorun eksoztundan mavi duman çikar.
Marşa basilip motor çaliştirildiginda yag lambasinin sönmesi gerekir.
Motor çaliştigi sürece yaglamanin olup olmadigi motor yag göstergesinden takip edilebilir.
Motor çalişirken yag göstergesinde anormallik görülürse motor hemen durdurulur.
SOGUTMA SISTEMI
Su ile sogutma sisteminin bazi parçalari:
Radyatör,
Vantilatör,
Devir daim pompasi,
Termostat,
Hararet (isi) gösterici,
Hararet (isi) müşiri,
Ilave su kabi,
Fan motorudur.
Radyatör, sogutma suyuna depoluk eder. radyatörün altinda su boşaltma muslugu vardir.
Termostat silindir kapagi su çikişindadir. Motorun sicakligini çalişma sicakliginda sabit tutar.
Devir daim pompasi vantilatör kayişindan hareket alir. Radyatördeki soguk suyu su kanallarina yollar.
Hava sogutmali motoru, su sogutmali motordan ayiran bir diger özellik hava sogutmali motorda radyatör ve su pompasinin olmamasidir.
Vantilatör kayişi V şeklindedir. Kayiş gerginligi 1-1,5 cm civarinda olmalidir. Vantilatör kayişi hareketini krank mili kasnagindan alir ve vantilatör kayişi devir daim pompasi ve alternatörü (şarj dinamosunu) çaliştirir. vantilatör kayişi koparsa motor hararet yapar.
Sogutma sisteminde su azaliyorsa
silindir kapak contasi arizali veya radyatör delik,
radyatör kapagi bozuk,
radyatör hortum ve kelepçeleri arizali veya delik,
kalorifer hortumlari delik veya
termostat arizali olabilir.
Motorun hararet yapmasinin nedenleri:
->Radyatör peteklerinin tikanmasi,
->radyatörde suyun azalmasi,
->vantilatör kayişinin gevşek veya kopuk olmasi,
->termostatin arizali olmasi,
->motor yaginin azalmasi,
->motor sogutma suyu kanallarinin tikali olmasi,
->uygun vites ve hizda gidilmemesi,
->otomatik fanin arizali olmasidir
Radyatöre konacak suyun seviyesi peteklerin üzerinde olmalidir.
Çok sicak motora rölantide çalişirken ilik ve kireçsiz su konur.
Motor blogundaki su kanallari pastan ya da kireçten tikanmiş ise motor fazla isinir.
Radyatöre konacak suyun içilecek temizlikte ve temiz su olmasi gerekir.
Su oldugu halde motor fazla isiniyorsa, termostat arizalidir.
Donmayi önlemek için radyatöre antifriz ilave edilir.
Termostati sökülmüş motor, gereginden soguk çalişir aşinmalar artar ve verim düşer.
Motorun çok sicak çaliştirilmasi motoru çekişten düşürür.
Motor çok sicakken radyatöre soguk su konursa silindir kapagi ve blok çatlayabilir.
Çok sicak bir motorda radyatör kapagi islak bir bezle tutulup hafifçe gevşetilir ve buhar tamamen atilinca radyatör kapagi açilir.
Araçta isi (hararet) göstergesi çalişmiyorsa isi müşiri arizali olabilir.
Motor, çaliştiktan sonra çalişma sicakligina gelmiyorsa kalorifer hortumlarinda kaçak olabilir.
Motor isisinin aniden yükselmesinin sebebi kayiş kopmasi olabilir.
MARŞ SISTEMI
Marş sistemi motora ilk hareketi verir.
Parçalari:
-akü,
-kontak anahtari,
-marş motoru,
-volan dişlisidir.
Marşa basildiginda marş motorunun bediks dişlisi volanin üzerindeki dişlilerle kavraşir ve volani döndürür.
Volan da kranki döndürerek, motora gerekli ilk hareketi verir.
Marş durumunda marş motoru hiç dönmüyorsa:
akü bitik,
akü kutup başlari gevşek,
akü kutup başlari oksitli,
marş otomatigi arizali,
marş motoru sargilari arizali ya da sigortasi atik olabilir.
Motor çalişirken marş yapilirsa volan dişlidi, marş motoru ve marş dişlisi zarar görür.
Marşa basildiginda marş motoru dönmez, korna da çalmaz ise sorun aküde-kutup başlarinda olabilir.
Akü başka bir aküyle takviye yapilacaksa her iki akünün (+) kutup başlari (+) kutup başlariyla, (-) kutup başlari ise (-) kutup başlariyla birleştirilir. Her iki akünün de voltaji ayni olmalidir.
Dijital göstergeli araçlarda akü takviyesi yapilmaz.
Marşa basma süresi 10-15 saniyedir. Fazla basilirsa akü biter.
Marş yapildiginda tik diye bir ses gelip, marş motoru çalişmiyorsa akü kutup başlari gevşek olabilir.
Vantilatör kayişi hareketini volant kasnagindan alir ve pervaneyi -devirdaim pompasini- şarj dinamosunu çaliştirir. Kayiş koparsa vantilatör pervanesi - devirdaim pompasi ve şarj dinamosu hareket.
ŞARJ SISTEMI
Şarj sistemi, motor çalişmaya başladigi andan itibaren aracin elektrik ihtiyacini karşilar ve aküyü şarj eder.
Şarj sisteminin parçalari:
alternatör,
konjektör (regülatör),
şarj lambasi,
vantilatör kayişidir.
Alternatör, krank mili kasnagindan vantilatör kayişi ile aldigi mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirir. Bazi araçlarda alternatör degil, şarj dinamosu bulunur.
Konjektör (regülatör), alternatörün ürettigi elektrigin volt ve akimini ayarlar. Aracin devri arttikça alternatörden çikan akim ve voltaji ayarlar, tesisata ve aküye gönderir.
Şarj lambasi, şarj sisteminin çalişmadigini ikaz eder. Yani alternatör, konjektör vs. arizasini belirtir.
Bir araç için gerekli elektrik enerjisini şarj sistemi saglar.
Akü, motor çalişmazken işik ve özel elektrikli alicilatri besler.
Vantilatör kayişi çok siki ise alternatör yataklari bozulabilir.
Vantilatör kayişinin koptugu "ilk olarak" şarj ikaz lambasindan anlaşilir.
Motor çalişirken ayagimizi gaz pedalindan çekince far işiklari zayifliyorsa akü zayiflamiş olabilir.
Motor çaliştigi halde şarj ikaz lambasi yaniyorsa vantilatör kayişi gevşek olabilir ya da alternatör kablo baglantilari gevşek veya alternatör kömürü aşinmiş olabilir.
Aracin durdurulup kontagin hemen kapatilmasi gereken hallerden bazilari:
- Şarj ikaz lambasinin yanmasi.
- Motordan ani bir sarsinti ya da ses gelmesi.
- Yag lambalarinin yanmasidir.
Konjektör ayari bozuksa akünün su kaybi çok olur.
Araçta ampuller sik sik patliyorsa veya akü su kaybi fazlaysa veya konjektör arizali olabilir.
Marşa basilip motor çaliştiginda şarj ikaz lambasi sönmelidir.
AYDINLATMA VE IKAZ SISTEMI
Aydinlatma sisteminde, sigortalar, kablolar, farlar, park lambasi, sis lambasi, plaka lambasi, gösterge lambasi, iç aydinlatma lambasi, bagaj aydinlatma lambasi, gibi lambalar vardir.
Ikaz sisteminde, sinyaller, fren ikaz lambalari, geri vites lambasi, korna bulunur.
Her elektrik elemani gibi araçlarda bulunan aydinlatma ve ikaz sistemi gibi elektrikli devrelerde de:
akü, kablolar, kablo baglantilari, sigortalar, açma kapama dügmeleri ya da kollari, ve alici olarak da ampuller bulunmaktadir.
Bu sistemlerin en önemli arizalari:
kisa devre,
kablo kopuklugu,
akü bitmesi,
akü kutup başi oksitlenmesi veya akü kutup başi gevşekligi,
ampul yanmasi,
sigorta atmasi,
anahtarlarin arizalanmasidir.
Fren müşiri ikaz sisteminin bir parçasidir.
Farlardan bir kismi ya da hiçbiriyanmiyorsa, sigortasi atik olabilir.
Flaşör arizalaninca sinyal lambasi yanmaz.
Sigortalar atiksa bunun yerine ayni amperde sigorta takilir.
Far anahtari bozuksa farlar yanmaz.
Isi göstergesi çalişmiyorsa, isi göstergesi müşiri arizali olabilir.
Aracin fren lambalari yanmiyorsa, fren müşiri arizali olabilir.
Fren lambalarindan biri yanmiyorsa, yanmayan lambanin ampulu yanmiş olabilir.
Farlarin bakimi yapilirken, far ayari yapilir.
Farlardan biri sönük yaniyorsa far kablo baglantisi gevşemiş veya paslanmiş olabilir.
Sigortanin görevi, kisa devre oldugunda sistemi korumaktir.
GÜÇ AKTARMA ORGANLARI
Güç aktarma organlari sirasiyla:
Debriyaj, vites kutusu, şaft, diferansiyel, akslar, tekerleklerdir.
Difarensiyelin görevi, gücü arttirmak, kendine gelen hareketi 90 derece kirip akslar yardimiyla tekerleklere iletmek, virajlarda içteki tekerlegi az, diştakini fazla döndürerek kolay ve rahat viraj almayi temin etmektir.
Kavrama (debriyaj) motorla vites kutusu arasindaki irtibati keserek vites degiştirme olanagi saglayan aktarma organidir.
Akslar, diferansiyelin hareketini tekerleklere iletirler.
Vites kutusu, aracin hizini ve gücünü ayarlar.
Araç hareket halindeyken ayagimiz debriyaj pedali üzerinde devamli durursa debriyaj balatasi aşinir.
Aracin ilk çalişmasi esnasinda bir miktar gaz verildikten sonra debriyaj pedalina sonuna kadar basmanin faydasi vardir.
Debriyaj balatasi yaglanirsa debriyaj kaçirir. Debriyaj teli koparsa araç vitese geçmez.
Vites degiştirirken debriyaj pedalina basilir.
Araç geri vitese takilmak istendiginde takilmiyorsa, debriyaj pedalindan ayak çekilip yeniden basilir.
Aktarma organlarinda yag olarak, dişli yagi kullanilir.
Vites degiştirirken ses geliyorsa, debriyaja tam basilmamiştir.
Ani ve sert duruş kalkiş yapmak debriyaj balatasini siyirabilir.
Vites kutusu bakimi yapilirken yaga ve yag kaçagina dikkat edilir.
LASTIKLER
Lastiklerin yeri, her alti ayda bir ya da her 10.000 km'de yer degiştirilerek aşinmalar denklenmelidir.
Lastiklerdeki agirlik dengesinin bozuklugu demek olan balans oluşursa araçta titreşim oluşur. Bu titreşimler en çok direksiyon simidinde hissedilir.
Lastik degiştirilirken kriko takilinca el freni çekili olmalidir.
Lastiklere normalden az hava basilirsa lastikler sürekli olarak ortadan aşinirlar ve araç titrer. Aracin lastikleri araca binilecegi zaman kontrol edilir.
Dubleks lastik iç lastigi olmayan lastiktir.
Karli havalarda zincir çekici tekerlerin ikisine de takilir.
Isinmadan dolayi lastik hava basinci artmişsa hiçbirşey yapilamaz.
Latiklerin üzerindeki rakamlar lastik ebatlerini belirtir.
Bir tekere dubleks, diger tekere şamyelli lastik takilirsa araç bir tarafa çeker.
Bijonlarin temizligi kuru bezle yapilir.
FRENLER
Araçta el freni duran araci sabitlemek için kullanilir. El freni kopmuş ise el freni tutmaz. El freni çekili durumda unutulup yola devam edilirse kampanalar isinir ve fren tutmaz.
Araç üzerinde 3 tip fren bulunur:
-Motor freni (kompresyon freni)
-Ayak freni
-El freni
Ayak freni 3 tiptir:
-Hidrolik fren
-Havali fren
-Karma fren
Fren sisteminin bazi parçalari şunlardir:
-Fren pedali
-Merkez pompasi
-Fren borulari
-Tekerlek silindirleri
-Fren diski
-Fren balatasi
-Kampanalar
-Fren ayar sistemleri
Havali frenli bir araçta üsttekilere ilaveten hava tüpü ve kompresör bulunur.
ABS frenin avantajlari, frenlerken direksiyon hakimiyetini bozmamasi ve fren mesafesini kisaltmasidir.
Fren yapilmasina ragmen aracin hizi azalmiyorsa, fren hidroligi yok veya azalmiş hatta fren ayarlari gecşek olabilir. Fren sistemine yag sizmiş olabilir. Fren sisteminde kaçak olabilir.
Soguk havalarda el freni çekil durumda birakilirsa fren balatalari donarak yapişir.
Fren sisteminde hidrolik azalmişsa hidrolik yagi ile takviye edilir.
Ayak frenine basildiginda ön ve arka tekerlekler birlikte durur.
Araç çalişiyor fakat hareket ettirilemiyorsa el freni çekik olabilir.
Aracin kampanalari aşiri isinmişsa fren ayarlari bozuk olabilir.
Ön lastiklerin biri yeni biri eskiyse frenlerken araç bir tarafa çeker.
Westinghouse tipi frenli bir arabada hareket halinde iken motor stop ettirilirse asla fren tutmaz.
Hava frenli araçta hava basinç göstergesi basinç göstermiyorsa araç oldugu yerden kaldirilamaz.
ÖN DÜZEN SISTEMI
Ön düzen sistemi, aracin dönüşünü saglar. Direksiyon simidi, direksiyon mili, sonsuz dişli, sektör dişli, rot, egri rot, kisa rot, rotbaşi bu sistemin bazi parçalaridir.
Direksiyon kutusu yagi kontrol edilmelidir. Araçta çekme, gezme vs. varsa servise gidilmelidir. Kamber/ Kaster/ King-pim/ rot ve direksiyon kutusu ayarlari gibi ayarlari vardir. Ayarsizlik ve dişlilerin aşinmasi, direksiyon boşlugu artirir.
Ayrica rot başlarinin aşinmasi ile direksiyon kutusu arizalari da direksiyon boşlugunu artirir.
Ön düzen ayarlari bozuksa ön lastikler içten ve diştan aşinir.
Direksiyon zor dönüyorsa lastik hava basinci normalden azdir.
SÜSPANSIYON SISTEMI
Süspansiyon sistemi, araç tekerlerinin aracin şasi ve gövdesiyle birleştirildigi sistemdir. Yaylar (helezon yay), yaprak yaylar (makaslar) ve amortisörlerden oluşur.
Helezon yaylar otomobil türü araçlarda makaslar ise genellikle agir hizmet araçlarinda kullanilir.
Yaylar, yoldan gelen darbe titreşimleri üzerine alir. Yaylarin salinimini amortisör kontrol eder.
BAKIMLAR
Günlük bakimda motorun yagina, suyuna, fren hidroligine, yakitina, lastik hava basinçlarina, işik ve ikaz sistemlerine bakilir.
Haftalik bakimda vantilatör kayişi gerginligi, akü bakimi yapilir.
Akü bakimi yaparken akü diş yüzeylerinin ve kutup başlarindaki oksitlerin sodali su ve sicak su ile temizlenmesine, plakalarin 1 cm üzerine kadar saf su ilave edilmesine, eleman kapak deliklerinin açik tutulmasina, kişin akü donmasin diye akü tam şarj ettirilir, dijital göstergeli araçta asla akü takviyesi yapilmaz.
Akü kendiliginden boşaniyorsa akünün üst kisminda pislik birikmiştir.
Kisa devreden dolayi yangin olursa akü kutup başlari çikarilir.
Akü 2 kutp başi arasinda her iki kutup başina degen bir madeni parça konsa akü kisa devre olup patlar.
Yagli tip hava filtresinin bakimi yapilirken sökülen parçalar gaz yagi ile temizlenir.
Yeni bir araçta 0-2000 km arasi ilk kullanim süresine rodaj denir. Rodaj süresi çalişan parçalarin birbiriyle alişma süresidir. Rodaj süresince aşiri sürat yapilmaz, ani duruş kalkiş yapilmaz, motor tam güç konumunda çaliştirilmaz, uzun süre sabit hizda gidilmez.
DIZEL MOTORA AIT BAZI BILGILER
Dizel motorlarda silindire sadec hava doldurulur ve yanma sikiştirilmiş havanin üzerine enjektörden yakit püskürtülmesiyle saglanir.
Dizel motorlarin yakit sisteminde günlük yaplacak işlerden biri mazot-su ayiricisi veya filtre ya da yakit deposundan yakit sisteminin suyunun alinmasidir.
Dizel motorlarda yanma enjektörden yakit püskürtmekle olur. Enjektörler kendilerine enjeksyon pompasindan gelen mazotu silindirlerdeki sikiştirilmiş havanin içine püskürterek yanmayi saglarlar.
Enjeksyon pompasi, besleme pompasi ile depodan gelen yakiti basinçli olarak enjektörlere yollar.
Dizel motorun çalişmamasinin bir nedeni, hava yapmiş olmasidir. Hava yapmanin nedenleri:
-yakitin bitmesi,
-boru ve rekorlarin gevşemesi,
-yakit borularinin sökülmesi,
-filtrenin temizlenmesi veya degişmesidir.
Dizel motorlarda egzost dumani siyah çikiyorsa yakit pompasina, enjektöre ve hava filtresine bakilir. Ayrica dizel motorlarda marş yapildiginda marş motoru dönüyor ancak motor çalişmiyorsa yakit filtresi de takili olabilir.
Özellikle soguk havalarda dizel motoru kolay çaliştirabilmek için kizdirma bujileri kulanilir.
|
